كاوش ها و چالش ها
۱
جلد اول: رقعي، شوميز، 192 صفحه، چاپ اول سال 1379، چاپ سوم بهار 1382
اين كتاب شامل سلسله سخنرانىهاى استاد در كانون بسيج اساتيد دانشگاه علم و صنعت ايران است كه به قلم حج اسلام آقايان محمدمهدى نادرى قمى و سيد ابراهيم حسيني تدوين و نگارش يافته و به همت انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى(رحمه الله) چاپ و توزيع شده است. جلد اول اين مجموعه در سال 1379 و جلد دوم آن در سال 1380 براي نخستين بار چاپ شده است.
به منظور تحكيم ارتباط ميان دانشمندان حوزوى و دانشگاهى، در سال هاى اخير گروهى از انديشوران آگاه و دلسوز و متعهد دانشگاهى، با هدف انجام فعاليت هاى فرهنگى كانونى تأسيس كردهاند كه از جمله فعاليت هاى آن، برگزارى نشست هاى ماهانه اى بوده است كه با حضور استاد مصباح يزدى برگزار مى گرديد. در اين نشست ها استاد مصباح درباره موضوعاتى سخن مى گفتند كه اساتيد دانشگاهِ ميزبان پيشنهاد مى كردند. سازمان دهندگان اين نشست ها به لحاظ اهميت و ارزش علمى اين بحث ها در اوضاع كنونى جامعه، اصرار داشتند كه مجموعه سخنرانى هاى استاد، با همان ترتيب، و به مرور چاپ و منتشر گردد. در پاسخ به درخواست آنان، مجموعه اين سخنرانى ها در دو جلد به چاپ رسيده و در اختيار همه علاقه مندان قرار گرفته است.
در جلد اول اين كتاب، نُه سخنرانى در موضوعات ذيل گنجانده شده است:
جلسه اول و دوم به توضيح و شرح «مسئوليت ها در عرصه فرهنگ» اختصاص يافته است.
در جلسات سوم تا ششم، استاد در زمينه پلوراليسم دينى، مفهوم و مبانى آن، و نيز نقد ادله آن به تفصيل سخن گفته اند.
جلسات هفتم تا نهم به بحث در زمينه مرزهاى جاذبه و دافعه در اسلام، يا به تعبير ديگر، مدارا و خشونت در اسلام گذشته است. استاد در پايان هر جلسه، جمع بندى و خلاصه اى از بحث ارائه داده اند و در بعضى جلسات به پرسش هاى حاضران پاسخ گفته اند.
در جلد دوم كتاب که با همكارى حجج الاسلام سيدابراهيم حسينى و محمدمهدى نادرى قمى تدوين و نگارش شده، آمده است:
«رابطه متقابل مردم و حكومت از نظر اسلام» در شش جلسه مطرح شده است. در اين جلسات، موضوعات ذيل به تفصيل بررسى شده اند: تضايف حق و تكليف، حق و تكليف نسبت به خدا، فلسفه وجودى حكومت، رابطه حق و عدل، ملاك تعيين حق از نظر اسلام و مكاتب غربى، اختلاف اساسى اسلام و غرب در ملاك تعيين حقوق، رويكردهاى مختلف در بحث رابطه متقابل مردم و حكومت و بيان رويكرد اسلامى اين قضيه، جايگاه مردم و حاكم در انديشه سياسى اسلام، مسئوليت مردم و حاكم در برابر خدا در انديشه سياسى اسلام، وظيفه حكومت و حق مردم در حكومت اسلامى.
در جلسات هفتم تا دهم با عنوان «ايمان، گوهر دعوت انبيا» اين موضوعات بررسي شده است: حقيقت ايمان، رد دو نظريه باطل درباره حقيقت ايمان و بيان نظريه صحيح در اين باره، عوامل ازدياد و تقويت ايمان، متعلق ايمان در آيات قرآن، نقد ديدگاه هاى ديگر در مورد متعلق ايمان، پاسخ به شبهات «تجربه نبوى» و «تفسير هرمنوتيكى»، اثبات عدم تعارض وحى با علم و عقل، قرآن و نظريه «تكامل انواع»، پاسخ به شبهه «مشكل مجاز و استعاره در قرآن».
متن کتاب:
- تصويرى از ايران قبل از بهمن 57
- بزرگ ترين آفت دوران شاهنشاهى
- استراتژى امام خمينى(رحمه الله) براى ايجاد تحول سياسى
- ميزان باور مسؤولان نظام اسلامى به انديشه ها و ارزش هاى اصيل اسلام
- برنامه ريزى دشمنان انقلاب براى كم رنگ كردن ارزش هاى اسلامى
- نفوذ دشمن در دستگاه هاى اجرايى و برنامه ريزى كشور
- خلاصه و نتيجه بحث
- دخالت عامل روانى در پيدايش تفكر پلوراليسم
- عامل اجتماعى پيدايش تفكر پلوراليسم
- ارزيابى انگيزه روانى طرح انديشه پلوراليسم
- ارزيابى عامل اجتماعى طرح انديشه پلوراليسم
- ذكر يك نمونه تاريخى از نحوه برخورد اسلام با غيرمسلمانان
- بازگشت به بحث اصلى
- تفسير اول از پلوراليسم دينى
- ارزيابى تفسير اول پلوراليسم دينى
- تفسير دوم پلوراليسم دينى
- ارزيابى تفسير دوم پلوراليسم دينى
- تفسير سوم پلوراليسم دينى
- ارزيابى تفسير سوم پلوراليسم دينى
- مرورى دوباره بر انگيزه روانى طرح تفكر پلوراليسم
- توضيح آيه «وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الاِْسْلاَمِ ديِناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ»
- وظيفه ما نسبت به اختيار دين و حكم پيروان ساير اديان
- يك نكته روان شناختى
- كدام مبانى فلسفى و مبانى معرفت شناسانه منطقاً مى تواند به پلوراليسم منجر شود؟
- توضيح پلوراليسيم با استفاده از مثال منشور
- نظريه وحدت حقيقت در حوزه معرفت دينى
- اختلاف فتاواى مراجع تقليد ربطى به پلوراليسم ندارد
- عدم اختلاف در دايره ضروريات و قطعيات اسلام
- اختلاف در دايره ظنيات دين اسلام و توضيح آن
- نفى پلوراليسم در گزاره هاى خبرى و پذيرش آن در مسائل ارزشى و اخلاق
- نقد نظريه پلوراليسم در حوزه اخلاق و ارزش ها
- احكام ارزشى اسلام تابع مصالح و مفاسد واقعى و حقيقى است
- جمع بندى بحث پلوراليسم
- مرورى بر مباحث پيشين
- مرجع تشخيص عوامل مفيد و مضر در تكامل روحى انسان
- سياست كلى اسلام در امر تبيلغ دين
- الف ـ استفاده از برهان و موعظه
- ب ـ موعظه بايد «حسنه» باشد
- ج ـ مناظره
- علت عدم استفاده از دافعه در مقام دعوت
- چگونگى برخورد اسلام با رفتارهاى شخصى و خصوصى
- روش اسلام در برخورد با رفتارهاى اجتماعى
- قوانين جزايى، عامل ايجاد نظم اجتماعى
- دافعه، ماهيت طبيعى قوانين جزايى
- دقت در تفكيك بعد خصوصى و بعد اجتماعى عمل
- برخورد اسلام با كشورها و اتباع بيگانه
- نظر اسلام در مورد اِعمال خشونت و نيروى دافعه
- خلاصه بحث جاذبه و دافعه در اسلام
- پرسش و پاسخ
- پرسش و پاسخى ديگر


۲